GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout en GroenLinks-Kamerlid Kees Vendrik schreven vandaag dit opinieartikel in Trouw. Zie ook: www.groenlinks.nl

Het zou geweldig zijn als het wetenschappelijk klimaatpanel IPCC van de Verenigde Naties geen gelijk heeft. Het zou mooi zijn als we ons geen zorgen hoeven te maken over de opwarming van de aarde of over de uitstoot van CO2. Dan hoeven we minder geld te investeren in de strijd tegen klimaatverandering. Dan kunnen we rustig doorgaan met consumeren en produceren zoals we dat gewend zijn… Maar helaas, ondanks de fouten die gevonden zijn in het IPCC-rapport, is klimaatverandering nog steeds een feit en hebben we maatregelen nodig om het tegen te gaan.

Voor politici is onzekerheid een zware last. Zij willen het liefst daadkrachtige besluiten nemen op basis van keiharde informatie. Die informatie moet komen van wetenschappelijk onderzoek. Wetenschappers zijn echter per definitie twijfelaars. Zij kunnen nooit definitieve conclusies trekken omdat er altijd weer nieuwe hypotheses gesteld kunnen worden die nieuwe informatie en nieuw onderzoek opleveren. Wetenschap is nooit af. Goede wetenschappers, of het nu economen of klimaatwetenschappers zijn, geven daarom nooit harde voorspellingen, maar zullen altijd spreken over mogelijke scenario’s, onzekerheidsmarges en kansberekeningen.

Die spanning tussen politiek en wetenschap, tussen geëiste zekerheid en geboden onzekerheid moet de politiek oplossen. Politici die denken dat klimaatwetenschap een wedstrijd is tussen twee kampen met één winnaar snappen de wetenschap niet. Klimaatwetenschap is geen bokswedstrijd tussen klimaathysterici en klimaatsceptici. Op basis van onzekerheid en voortgaande wetenschappelijke ontwikkeling heeft de politiek besluiten te nemen en beleid te ontwikkelen.

Heeft de klimaatwetenschap een deuk opgelopen door alle affaires van de afgelopen tijd? Ja, en een stevige ook. Juist omdat de politiek en de samenleving zo graag zekerheid willen, leidt iedere fout die door wetenschappers wordt gemaakt tot groter wantrouwen in de wetenschap. Dat is niet alleen slecht voor de wetenschap, maar ook voor beleidsmakers die verantwoordelijk zijn voor besluitvorming. De fouten die in het IPCC zijn gemaakt moeten daarom niet gebagatelliseerd worden. Juist omdat het IPCC is opgezet als instituut dat wetenschappelijke informatie handzaam ter beschikking stelt aan de politiek.

Natuurlijk kunnen onjuistheden voorkomen. Zoals die over Nederland waar een wetenschapper net iets te gemakkelijk twee percentages heeft opgeteld door de riviergebieden als zeegebieden te tellen. Zulke onjuistheden moeten wel worden voorkomen en als ze voorkomen direct worden gecorrigeerd en openbaar gemaakt.
Ernstiger is het bericht dat het jaartal waarin alle gletsjers in het Himalaya-gebergte zouden zijn verdwenen niet klopt. Als dat door de betreffende wetenschapper gedaan is om politieke druk uit te oefenen dan deugt dat niet. Wetenschap hoort neutraal te zijn. Er past voor een wetenschapper die politiek bedrijft in zijn onderzoek maar één sanctie: deze doet nooit meer onderzoek voor het klimaatpanel. De rollen van politiek en wetenschap moeten strikt gescheiden blijven.

Dat is één van de belangrijkste lessen uit de IPCC-affaires. De rol van wetenschapper is een andere dan die van politicus of beleidsmaker. De wetenschap, hier dus het IPCC, moet verre blijven van de politiek, hoe frustrerend het ook kan zijn dat politici wetenschappelijk onderzoek naast zich neerleggen. Tegelijkertijd moet de wetenschap altijd het wetenschappelijk debat blijven voeren. Ook al zien wetenschappers soms dat onzekerheid en nieuwe inzichten wellicht ten koste gaan van politieke daadkracht, zij zullen altijd aandacht hebben voor wetenschappers die met nieuwe inzichten en tot andere conclusies komen. Het is aan de politiek om te bepalen hoe ze met onzekerheid omgaan.

Het IPCC heeft forse steken laten vallen en dat moet in de organisatie hersteld worden. Het is aan de klimaatwetenschappers om de deuk in het vertrouwen te herstellen. Tegelijkertijd zien we nu wel dat sommige politici dit aangrijpen om klimaatbeleid overboord te gooien. Zij menen dat de affaires hun gelijk aantoont. Alsof de hoofdconclusies van het IPCC, van de hoofdstroom van al die duizenden klimaatwetenschappers, niet meer overeind staan. En dat is allesbehalve het geval. De gletsjers zijn weliswaar niet al weg in 2035, maar dat ze smelten en dat dat grote gevolgen heeft blijft een feit. Daarnaast is het rapport niet alleen maar gebaseerd op de gletsjers van de Himalaya. Klimaatwetenschap is een bundeling van onderzoek op vele terreinen.

We kunnen dus niet de hoofdconclusies van het rapport in de versnipperaar gooien. Ons klimaat verandert, ons menselijk handelen draagt daartoe bij en we kunnen klimaatverandering tegengaan als we actie ondernemen. Klimaatverandering is een feit en het risico van niets doen is veel te groot. De internationale gemeenschap deelt die conclusies en heeft de afspraak gemaakt dat de opwarming van de aarde tot 2 graden beperkt moet blijven. De politiek heeft besloten dat ze met alle onvermijdelijke onzekerheid en alle beschikbare kansberekeningen deze stap verantwoord vindt. In 2014 komt een nieuw rapport van IPCC met nieuwe resultaten en voorspellingen. Daar zal de politiek weer op moeten reageren met nieuwe stappen. Dat is precies de taak die politici hebben.

Vandaag waren weer veel stemmingen in de milieucommissie van het Europees Parlement. De meeste stemmingen gingen over zogenaamde ‘opinies’ van de milieucommissie. Dat betekent dat een andere commissie van het Parlement de leiding heeft over de behandeling van een dossier, maar dat verwante commissies hun mening over het dossier mogen geven via een ‘opinie’. Zo heeft de milieucommissie zich zeer duidelijk voor een Europese aanpak voor gastoevoer uitgesproken.

De belangrijkste stemming ging echter over het VN-verdrag CITES. Over die stemming hebben we volgend bericht uitgegeven:

Europees Parlement zet eerste stap om handel in blauwvintonijn af te schaffen

Vandaag heeft de milieucommissie van het Europees Parlement in een stemming aangedrongen op het verbieden van de handel in blauwvintonijn. Deze wordt namelijk met uitsterven bedreigd. GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout is verheugd met deze uitspraak en hoopt dat de Europese visserijministers deze aanbeveling overnemen.

Eickhout: “Als we in het huidige tempo doorgaan met het vangen van de blauwvintonijn, dan zijn in 2012 alle voortplantende exemplaren van deze populaire sushi-vis in de Middellandse Zee uitgestorven. Het is daarom belangrijk dat we zo snel mogelijk stoppen met het vangen van deze vis.”

De stemming vond plaats in het kader van CITES, het verdrag waarin de handel in bedreigde dier- en plantsoorten geregeld is. In de resolutie dringt het Europarlement aan op het verplaatsen van de blauwvintonijn naar appendix I van het verdrag. Hierdoor wordt de internationale handel in de blauwvintonijn verboden.

Het voorstel om de internationale handel in de blauwvintonijn te verbieden is vorig jaar ingebracht door Monaco. Monaco pleit voor een tijdelijke stop op de gereguleerde handel in de blauwvintonijn totdat de vis niet meer met uitsterven bedreigd wordt.

Op de volgende CITES-top in maart zal het voorstel van Monaco behandeld worden. Eickhout zal met een kleine delegatie van het Europees Parlement naar Doha in Qatar afreizen om de top bij te wonen.

“Ik ga ervan uit dat de Europese ministers van visserij dit signaal van het Europees Parlement serieus nemen en dat ze alles op alles gaan zetten om op de CITES-top ervoor te zorgen dat de blauwvintonijn in Appendix I van het verdrag wordt opgenomen”, aldus Eickhout.

Gisteren werd in het Europees Parlement teruggekeken naar de klimaattop in Kopenhagen, de COP15. Het is u, beste lezer, onderhand wel bekend dat deze top allesbehalve een succes was en dat ondergetekende daar stevig de balen in had. Maar inmiddels is de kerst achter de rug en kijken we naar hoe het nu wél moet. In het NRC heb ik namens GroenLinks al aangeven dat wat ons betreft één van de belangrijkste lessen is dat Europa met één mond moet praten. Terwijl Obama zijn persconferentie hield over zijn ‘akkoord’, zaten de regeringsleiders van Europa nog te onderhandelen over wat ze er van vonden. En voordat ze ook maar invloed konden uitoefenen mochten ze tekenen bij het kruisje.

Buiten de Europese landen om sloten de Verenigde Staten en China een akkoord. Dat moet anders en daarom pleit ik er dus voor dat Europa met één persoon aan de onderhandelingstafel zit. Inmiddels blijkt dat breder te leven in het Europees Parlement: de liberaal Guy Verhofstadt, maar ook CDA-Europarlementariër Esther de Lange gaven aan dat dit noodzakelijk is om van de klimaattop in Mexico wél een succes te maken. Er is echter meer nodig. Wat mij betreft zijn er drie verliezers: Europa, de VN en het klimaat. Europa vanwege haar beperkte rol, de VN omdat zij niet in staat bleek om tot een goed akkoord te komen en het klimaat omdat die allesbehalve geholpen is met het huidige akkoord.

Wat nodig is is een New Mexican Deal, als het ware. Een oplossing die drie problemen aanpakt: het gebrek aan Europees leiderschap, de verdeeldheid binnen de VN en de klimaatverandering. Europa zal haar leidersrol moeten oppakken. Het Europarlement kan dat ook doen door de Europese Commissie ervan te overtuigen om te kiezen voor tenminste 30% CO2-reductie in plaats van de schamele 20% die nu is voorgesteld.

De wetenschap heeft vastgesteld dat 40% tenminste nodig is om de andere belofte van de EU – opwarming van de aarde mag de 2 graden niet overschrijden – te halen. In tegenstelling tot Verhofstadt zijn wij van mening dat je je niet moet richten op landen als China en de Verenigde Staten, maar op de landen die wél willen mee doen. Samen sta je sterk en Europa kan daarin wederom haar leidersrol waarmaken. Met die landen moeten we komen tot een sterk pakket en laten zien aan de VS en China dat CO2-reductie wél kan. Op die wijze kunnen we de opwarming van de aarde tegengaan. Europa zal zich daar onderweg naar Mexico in November hard voor moeten maken.

Een week hoorzittingen van beoogde Eurocommissarissen zit erop. Dat betekent 3 uur lang een beoogd Commissaris ‘doorzagen’ op inhoudelijke kennis, politieke kwaliteiten, communicatieve vaardigheden en natuurlijk ook op het hebben van een onkreukbaar verleden.

Dat laatste ging goed mis bij Jeleva. Geruchten over het niet goed hebben aangemeld van relaties met bepaalde bedrijven, werden op de dag van de hoorzitting bevestigd door vondsten van journalisten uit Duitsland. En als je dan om de vragen heendraait, wordt het erg lastig tijdens een hoorzitting. Tel daarbij op een uitermate zwak inhoudelijk optreden en het is duidelijk dat Jeleva het moeilijk gaat krijgen.

Tot zover de inhoud. Maar dan begint het spel. Jeleva is een Christen-Democraat. Dus zinnen de Christen-Democraten op wraak. En vrij snel wordt er wat gevonden bij een Sociaal-Democraat. Zijn hoorzitting is aanstaande maandag in Straatsburg, dus Sefcovic zal een zweet-weekend hebben.

Maar ja; zo blijven de liberalen buiten schot. Dat kan natuurlijk niet. Dus vanaf dat moment is elke liberaal gewaarschuwd. En een gewaarschuwd mens telt voor twee. Dat verklaart wellicht het zenuwachtige begin van Kroes bij haar hoorzitting. Maar zelfs de grootste deskundige verwacht wel dat het los zal lopen (enige zelfspot hier; voor de duidelijkheid:-)). De hoorzitting lijkt ook prima te verlopen. Maar gedurende de hoorzitting valt Kroes tegen. Ze komt niet sterk over en blijft vaak vaag. Met als gevolg dat de twee grote partijen bloed gaan ruiken. Naderhand volgt dan ook ineens de bijzondere conclusie dat Kroes volgende week nog een keer gehoord moet worden ‘en petit comite’. OK; Kroes was niet sterk, maar dit spel gaat te ver. Hier wordt duidelijk gezocht naar een liberaal in de Commissie die moet bungelen om zo de liberalen in het Parlement stil te houden. Helaas was Kroes’ optreden niet sterk genoeg om die gifbeker aan haar voorbij te laten gaan.

Voordat nu gedacht wordt dat het alleen maar spel is, wil ik wel graag benadrukken dat hoorzittingen ook goed kunnen zijn. Aan de ‘groene’ kant heb ik drie erg sterke optredens gezien; overigens zowel vanuit het Parlement als van de Commissie. It takes two to tango, immers. Vandaar ook een positieve evaluatie van mijn kant.

Volgende week de laatste hoorzittingen en dan gaat het Parlement opmaken wat ze gaan vinden van de voorgestelde Commissie. Formeel kan het Parlement alleen de voltallige Commissie afkeuren, maar het verleden leert ons dankzij Kathalijne Buitenweg dat een eenmaal verzwakte Commissaris toch kan sneuvelen. Hoe dat dit jaar gaat met Jeleva, Sefcovic en Kroes durf ik niet meer te voorspellen. Op inhoudelijke gronden zal alleen Jeleva moeten sneuvelen (Sefcovic kan zich maandag pas bewijzen), dus ik vrees dat het daar wel niet op zal uitlopen….

Politiek met een kleine p? Ja; jammer genoeg wel. Maar er zijn ook parlementen die vrede hebben met een Minister-President die de ene dag een heel onderzoeksrapport van tafel veegt en de volgende dag toch weer niet, maar niet spreekt van een knieval…… In die zin laat de politiek zich deze week niet van zijn beste kant zien. Excuus daarvoor.

PS Waarom niets over de Landbouw-commissaris? Toch ook een portefeuille van me? Helaas was de hoorzitting van Ciolos precies op hetzelfde moment als de hoorzitting van Hedegaard. En aangezien ik me nog steeds niet in tweeën kan splitsen, moest ik kiezen. Toch gekozen voor Hedegaard dus. Voor de indruk van Ciolos en zijn beleid ben ik dus afhankelijk van mijn Groene collega’s of media-indrukken.

Aan het begin van een nieuw decennium kan ik de neiging om vooruit te kijken niet onderdrukken. Daarbij is een interessante vraag hoe historici over vele jaren zullen terugkijken op deze periode.

In principe kun je stellen dat de 20e eeuw in 1989 eindigde bij de Val van de Muur. Het was het einde van een eeuw waarin veel vooruitgang werd geboekt, maar waar toch vooral ook de romantische kijk op het leven van begin 20e eeuw een stevige knauw kreeg met twee wereldoorlogen en vele levensberovende regimes. Het einde van die 20e eeuw luidde dan ook een periode van hoop en hernieuwd vooruitgangsgeloof in. Sommige gingen zelfs zo ver om het einde van de geschiedenis te claimen.

Die optimistische periode kwam in 2001 ruw ten einde op 11 september. Hoe toevallig ook kun je die periodes aan Amerikaanse presidenten koppelen. Van Clinton naar George W. Bush was daadwerkelijk een schok in de geschiedenis.

In Nederland zijn politici duidelijk minder uitgesproken. Van Kok naar Balkenende voelt minder als een schok. Maar een vergelijkbare tendens in de Nederlandse politiek van hoop naar rauwe realiteit is zeker te zien en te voelen. In Nederland werd die tendens uitvergroot door Fortuyn met zijn ‘Puinhopen van 8 jaar Paars’. Wat in de Nederlandse politiek zeker een decennium van verwarring inluidde, verergerd door de moorden op Fortuyn en Van Gogh.

De grootste vraag is nu: wordt de periode 2001-2009 gecontinueerd of blijkt het een kort intermezzo te zijn van een nieuwe eeuw die in 1989 begon? In Amerika is in ieder geval een nieuwe president opgestaan die lijkt te willen kiezen voor die nieuwe eeuw en afsluiting van een verwarrend decennium. Helaas zie ik in Nederland een dergelijk politicus nog niet…

Desalniettemin heb ik het vertrouwen dat ook in Nederland een einde gaat komen aan de verwarring; aan de navelstaarderij; aan het gevoel dat de buitenwereld geweerd moet worden als grote bedreiging van de Nederlandse cultuur. Als 2012 dan een jaar van eind der tijden zou worden, laat het dan een eind van deze verwarde tijden zijn. Noem me naïef. Maar liever een naïeve idealist die gelooft in betere tijden dan een cynicus die niet verder wil. Laat dat dan maar mijn goed voornemen voor 2010 zijn. En meteen mijn beste wensen voor dit nieuwe decennium.

Nu het stof van Kopenhagen is gaan liggen, komen meer en meer analyses boven tafel wat er nu precies mis ging in Kopenhagen. Ook de Europese milieuministers hielden gisteren een laatste vergadering, waarbij teruggekeken werd naar Kopenhagen. Dat moet een pijnlijke sessie zijn geweest, zoals het verslag van European Voice ook laat zien.

Wie er nu ook precies schuld had (VS?, China?); feit blijft dat ongeveer alles mis ging wat mis kon gaan. Daarbinnen kan de rol van de EU niet buiten beeld blijven. Hieronder heb ik mijn opinieartikel daarover nog toegevoegd (geplaatst in het NRC Handelsblad van gisteren).

Hoe nu verder? Ook de reacties uit het bedrijfsleven stemmen positief: het is duidelijk dat de roep om een ambitieus en helder klimaatakkoord het komende jaar alleen maar sterker zal worden. Al is het alleen om de emissiehandelsmarkt werkend te houden. Oftewel: wonden likken en in 2010 er nog harder voor vechten om dat akkoord te krijgen dat de wereld nodig heeft. De omstandigheden in Mexico kunnen alleen maar beter zijn dan in Kopenhagen. Dat zijn voor mij dan maar de geruststellende eindejaarsgedachten, waar ik me de komende twee weken in stort. Wordt meer dan vervolgd in 2010.

Uit NRC Handelsblad, 22 december 2009:

Waarom Europa buitenspel stond in Kopenhagen

De wereldleiders hebben zichzelf geen dienst bewezen met de boterzachte verklaring van Kopenhagen. Harde doelstellingen voor de vermindering van broeikasgassen ontbreken. Het is onduidelijk hoe de klimaatsteun voor ontwikkelingslanden vanaf 2013 gefinancierd wordt. Voor een bindend verdrag wordt nog eens een jaar de tijd genomen. En dat terwijl het in Kopenhagen had moeten gebeuren.

Maar waarom gebeurde het niet? Simpel gesteld hebben de drie grootste landen of landengroepen in Kopenhagen hun verantwoordelijkheid niet genomen: Obama mocht niet van zijn Senaat, China wilde niet en de Europese Unie kon niet. Een treurige conclusie na een proces van jaren om tot een mondiale aanpak van de klimaatcrisis te komen.

Deze mislukking moet de EU zich aanrekenen. Al jaren claimt zij wereldleider te zijn in klimaatbeleid. Die koplopersrol werd ingevuld met duidelijke reductiedoelstellingen en wetgeving. Maar leiderschap vraagt om meer: doortastend handelen op momenten die ertoe doen. Daar wringt de schoen. De slagkracht van de EU is beperkt, zolang alle lidstaten het eerst onderling eens moeten worden over de strategie, alvorens de EU-voorzitter handelend kan optreden.

De Europese besluiteloosheid heeft zich afgelopen vrijdag gewroken. De dag werd geopend door de Chinese premier Wen Jiabao. Hij onderstreepte dat China pas zou bewegen als de rijke landen (lees: de VS) gingen bewegen. Tussendoor probeerde president Lula van Brazilië de zaak nog vlot te trekken met een vlammende speech, maar dat betoog werd nutteloos toen Obama alle dynamiek uit de onderhandelingen zoog met een inspiratieloze speech. En toen kwam Zweden aan het woord, als EU-voorzitter. Dat was dé kans om te redden wat te redden viel. Maar ook premier Reinfeldt hield een kleurloze toespraak, wetende dat de EU-landen het nog niet eens waren over de te volgen strategie.

Zo vervloog alle hoop. Er volgde een surrealistisch tafereel van langgerekte onderhandelingen over drie kantjes slappe tekst. Vrijdagavond kwamen de EU-leiders nog bijeen voor een laatste reddingspoging. Maar voordat het Europese conclaaf goed en wel was afgerond, maakte Obama al wereldkundig dat er een akkoord lag. De EU mocht tekenen bij het kruisje.

Wil de EU haar leiderschap waarmaken, dan moet zij niet alleen vooroplopen met beleid, maar ook in de onderhandelingen een leidende rol spelen. Dat vraagt om een Europese actor die ter plekke kan manoeuvreren en strategisch zijn inzet kan timen. Die niet voor elke stap afhankelijk is van de unanieme instemming van 27 lidstaten, maar achteraf rekenschap aflegt.

De les van Kopenhagen is dan ook dat de EU op het internationale toneel met één stem moet gaan spreken. De lidstaten dienen daarvoor hun vetorecht in te leveren. Veel burgers, zo weten we van de discussie over de Europese Grondwet, zijn daar nog niet aan toe. Maar de mensen die een sterkere EU wantrouwen, moeten niet klagen dat de EU afwezig was in Kopenhagen. Daar hebben ze zelf voor gekozen. Dát zou de boodschap van milieuminister Cramer (PvdA) na Kopenhagen moeten zijn; niet dat de VN moeten worden hervormd of terzijde geschoven.

Zolang de EU zichzelf de handen bindt wordt het internationale klimaatbeleid gedicteerd door de VS en China. Een onprettige conclusie voor iedereen die het klimaat en de groene economie na aan het hart liggen.

Terwijl Obama al lang in de Air Force One onderweg naar huis was, liepen de gemoederen in het Bella Center in Kopenhagen hoog op. Europa bleek gepasseerd te zijn door de Nobelprijswinnaar, de G77-landen waren woedend over de behandeling en eigenlijk iedereen was ontevreden over het ‘resultaat’. Nou ja op een enkel land na: de landen die wél bij Obama mochten aanschuiven. China, India en Zuid Afrika hadden mee mogen schrijven met de concepttekst. Een tekst waarin eigenlijk niets staat. Weliswaar wordt de intentie uitgesproken de aarde niet met meer dan 2 graden te laten stijgen, maar hoe dat te doen… daar is geen antwoord op. Uiteindelijk ging land voor land schoorvoetend akkoord afgelopen nacht. Zo ook Nederland, niet in de laatste plaats omdat er in de tekst iets is terug te vinden wat Nederland op haar conto kan schrijven. Vanuit Nederland waren de reacties op die van Nepperus (vVD) en Samsom (PvdA) na ook negatief. In Europa waren de landen ook niet enthousiast, maar omwille van “beter iets dan niets” is men om. Op dit moment wachten we op de laatste landen. Sudan, Nicaragua, Venezuela, Cuba, Bolivia en Tuvalu blijven blokkeren.

De reden van Tuvalu om het niet te steunen is te begrijpen: wanneer er geen akkoord is zal het letterljk onder de zeespiegel verdwijnen. Voor de andere landen zijn het vooral de anti-Amerikaanse sentimenten. Sudan gaat zover om holocaust-vergelijkingen te maken en Chavez is al dagen hier aan het Obama-bashen.

Probleem is  dat alle landen akkoord moeten gaan om tot een akkoord te komen, volgend jaar in Mexico. Nu contrair gaan betekent hoogstwaarschijnlijk het einde van de UNFCCC. De Verenigde Staten zou dan hoogstwaarschijnlijk uitstappen, anderen zullen volgen. Gevolg: geen akkoord, geen uitzicht op akkoord en geen framework waarin de verenigde landen klimaatverandering tegengaan.
En zo, zo is er de hele nacht weer doorgesproken en geschaakt. En wat komt eruit:

“Alle landen nemen formeel kennis van het politiek akkoord dat Obama heeft gesloten met China, India en Zuid Afrika.”

Geen akkoord dus. Echter, de UNFCCC is gered. Met deze formulering kunnen de landen in ieder geval weer verder gaan – of eigenlijk opnieuw beginnen – met waarvoor we naar Kopenhagen kwamen: het tegengaan van klimaatverandering.

Mij rest slechts grote, grote teleurstelling. De Nobelprjswinnaar van de Vrede heeft hier niet de hoge verwachtingen waargemaakt. De wereldleiders hebben hun verantwoordelijkheid nauwelijks genomen.

Vanavond nemen we de trein terug. Morgenochtend zijn we terug in Utrecht. Na de vakantie zullen we weer de draad weer oppakken. Met nog meer urgentie en nog meer doorzettingskracht.

In de plenaire zaal staat de ene na de andere regeringsleider te oreren. De één wat ambitieuzer dan de ander, de één wat interessanter dan de ander. Hugo Chavez houdt een ‘rant’ over de Verenigde Staten, Obama roept op tot daadkracht.
Ondertussen wordt in de wandelgangen druk gespind en onderhandeld. Iedereen heeft het over Obama, die toch wel teleurstelling heeft achtergelaten. De klimaattop dreigt door onderlinge wrevel te gaan mislukken. Wrevel die door verschillende leiders wordt duidelijk gemaakt.

Zo zaten alle regeringsleiders braaf te wachten in de zaal op Obama, maar die kwam later en later. China besloot daarom de zaal te verlaten om haar irritatie duidelijk te maken. Lula (de leider van Brazilë) gaf in zijn speech aan dat hij meer verwacht van de VS en hekelde dat Obama niet gisteravond bij het overleg tussen regeringsleiders was. En zo zie je dat langzaam maar zeker de irritatie de overhand krijgt. De rol van de Verenigde Staten binnen de Verenigde Naties wordt niet gewaardeerd.

Naar het schijnt beweegt China voor geen meter in de onderhandelingen en de verklaring daarvoor ligt ook wel in die irritatie naar de Verenigde Staten toe. Samen met andere landen ergeren zij zich eraan dat niet iedereen naar elkaar luistert in de plenaire zaal. China luistert daar netjes naar wat Obama te zeggen heeft, maar andersom is dat niet het geval. Obama komt binnen om zijn verhaal te doen en vertrekt onmiddelijk na zijn laatste zin. Natuurlijk weet hij wat de anderen zeggen: overal zijn TV-schermen en naar het schijnt heeft hij vijfhonderd man gevolg bij zich. Toch wordt het als onbehoorlijk ervaren dat hij niet even in de zaal zijn gezicht laat zien en tenminste persoonlijk aanwezig is tijdens de Chinese inbreng. En zo roept het gedrag van de VS in toenemende zin ergernis op door het gevoel dat de “iedereen gelijk is, maar Obama meer dan anderen.”

Ondertussen moeten we nog steeds tot een akkoord komen. De juridische binding is nog steeds een heikel punt, daarnaast natuurlijk de CO2-reductie. De ontwikkelingslanden vinden dat de rijke landen méér moeten doen, en terecht. Zolang in het uitgelekte rapport echter er nog gesproken wordt van X %, komen we geen steek verder. Die X moet ingevuld worden met ambities en daar gaat het nu rond de plenaire zaal in kleine kamertjes en allerlei hoekjes over.

Ik hou jullie op de hoogte vanuit het conferentiecentrum.

Obama is geland. De hele morgen al live op TV: de aankomst van Obama. De landing van het vliegtuig, de mensen op het vliegveld, de politieauto´s en helicopters. Zal hij het klimaatakkoord vlot kunnen trekken?

Het is tamelijk ingewikkeld deze laatste dag, ik zal in het kort uitleggen welk wedstrijdje touwtrekken plaatsvindt en hoe dat leidt tot een een greenwashingmachine met extra grote capaciteit.

Het begint positief: China is bereid haar nationale doelstellingen internationaal verplicht te maken. Dat is een lang gekoesterde wens in de wereld. De Verenigde Staten, die constant met China in onderhandeling zijn is daar ook verheugd mee, maar (maar is de hashtag van de dag, ben ik bang) dan moet dat wel goed meetbaar zijn. Dat heet hier MRV: Measurable, Reportable & Verifiable. China zegt dan op haar beurt: “Da´s prima, maar dan moeten de doelstellingen wel legally binding zijn.” Juridisch bindend, dus. En dan komt Obama in de problemen, want die heeft een senaat die over die juridische binding gaat. En dus gooit die er weer een Maar uit: namelijk, maar dan moet eerst de Senaat het goedkeuren. En dus heeft Obama in zijn vliegtuig flink moeten studeren op zinsconstructies voor zijn speech van vandaag. Mijn vermoeden is dat hij zal zeggen dat zij wel mee willen gaan, maar dat dan een voorlopig akkoord wordt gesloten: over zes maanden wordt het juridisch bindend wanneer de Senaat haar akkoord heeft gegeven.

Dat is op zich mooi, maar….. China zal op haar beurt dan natuurlijk ook weer een maar eruit moeten gooien. En hun maar zal zijn dat ook zij dan voorlopig die meetbaarheid willen uitstellen tot over 6 maanden om hun volkscongres erover te laten stemmen. Nu snappen wij ook wel dat dat Volkscongres niet de moeilijkste hobbel is, maar toch is het alle reden voor Europa om zich in de strijd te mengen. Europa wil namelijk scoren, terwijl China en de VS lekker aan het overtikken zijn.

Europa wil vanavond trots kunnen melden dat zij naar de 30% CO2-reductie gaan. Een aantal landen binnen de Unie (lees Oostblok, met name Polen en een beetje Italië die meelift) zijn daar niet zo blij mee. En dus zit de EU in een moeilijk parket en stelt zich de vraag: “Hoe kunnen we 30% reductie beloven, zonder dat de Polen in opstand komen en Nee zegt?” Het punt is namelijk dat de reductiedoelstelling uit twee delen bestaat. De ene helft moet komen uit emissiehandel, de andere helft uit nationale doelen. Die emissiehandel heeft te maken met de uitstoot van het bedrijfsleven en daardoor dus vooral met kolencentrales. En wie kolencentrale zegt, zegt Polen, in dit geval. En die Polen moeten we meekrijgen in de reductiedoelstelling. Volgen jullie het nog?

De EU moet dus iets verzinnen om uit de nationale doelstellingen de reductie te halen omdat men niet aan de emissiehandel mag komen om te voorkomen dat de Polen Nee zeggen. De EU heeft totnutoe op 20% ingezet: 10% nationaal te behalen, 10%uit emissiehandel. Wanneer de EU dus vanavond tot 30% reductie wil komen zonder problemen te krijgen rond de emissiehandel, dan zullen de nationale doelen met 10% moeten worden verhoogd. Die doelen met 10% verhogen is bijna niet te doen, maar (daar is die weer!) er is een truc! Die truc is greenwashing XL. De EU kan namelijk gaan toestaan om de nationale doelen buiten je eigen land te gaan bewerkstelligen: in feite door lage uitstoot in te kopen bij andere landen. Een andere truc is om bijvoorbeeld reeds bestaande bossen toe te mogen toevoegen. Bossen zetten immers CO2 om in zuurstof en dat mag je dan meerekenen in je reductiedoelstelling. Als dat allemaal geregeld is, kan men rustig 30%-reductie bieden. In feite hoeft men namelijk geen stap verder te zetten dan al voor 20% gold.

En zo zullen we hoogstwaarschijnlijk vanavond allemaal blije regeringsleiders zien: de VS en China krijgen hun uitstel voor meetbare doelen en juridische binding, terwijl Europa zich naar de 30%-reductie greenwasht. Tegelijkertijd: er is politieke overeenstemming en dat biedt hoop voor de toekomst.