Europarlementariër Bas Eickhout volgt het dossier biodiversiteit voor GroenLinks: “Biodiversiteit is geen ver-van-je-bed-show, maar raakt ons allemaal. We merken allemaal de gevolgen als het misgaat met de biodiversiteit. Daarom is het belangrijk dat we er aandacht aan besteden in het Europees Parlement.”

Piramide
Planten en dieren zijn in een ecosysteem afhankelijk van elkaar om te kunnen voortbestaan. Vogels kunnen niet overleven zonder wormen in de grond, maar ook planten hebben wormen nodig die de aarde omwoelen. De mens heeft de planten weer nodig voor haar eigen voedselproductie. Biodiversiteit is als een piramide blikjes in de supermarkt. Als we er een blikje uithalen, dan bestaat de kans dat de hele piramide in elkaar dondert.

Financiële prikkels
Gelukkig zien we nu dat ook bedrijven zich steeds meer druk gaan maken om het verlies van biodiversiteit, zo blijkt uit een milieustudie van de Verenigde Naties. De bedrijven snappen dat een verslechterde biodiversiteit gevolgen heeft voor hun eigen groeimogelijkheden. “Desalnietemin veroorzaken de grootste bedrijven van de wereld jaarlijks volgens de studie 1,6 biljoen euro aan natuurschade door luchtvervuiling, verspilling en vervuiling van water en door de toename van broeikasgassen”, aldus Eickhout.

Bedrijven hoeven niet te betalen voor deze schade op mens en natuur. Hierdoor voelen ze geen prikkel om deze schade te verminderen. Eickhout: “Die miljarden aan natuurschade van de grootste bedrijven staat gelijk aan een derde van hun winst. Ik wil dat deze schade een reëel prijskaartje krijgt, zodat bedrijven geprikkeld worden tot milieuvriendelijke manieren van produceren en consumenten geprikkeld worden tot het kopen van duurzame producten. Daar ga ik me de komende tijd hard voor maken.”

Internationale conventie
Bas Eickhout neemt in oktober deel aan een internationale conventie over biodiversiteit. Daar moeten internationale afspraken gemaakt worden om te voorkomen dat de biodiversiteit in de wereld achteruit gaat. In aanloop naar de conventie worden alle artikelen over dit onderwerp gebundeld in het dossier Biodiversiteit.

Ondanks dit succes vindt GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout het teleurstellend dat de conservatieve krachten in het Europarlement zo weinig willen verbeteren aan het landbouwbeleid. “Het oude systeem is niet meer van deze tijd, men moet kijken naar de toekomst”, aldus Eickhout.

Nooit meer honger
Het gemeenschappelijk Europees landbouwbeleid is in 1957 opgezet als één van de eerste gezamenlijke Europese beleidsterreinen, met als doel om te zorgen dat er nooit meer honger zou zijn in Europa. Nu dit doel bereikt is, wordt zichtbaar dat met steun van Europa de boeren hun ‘geproduceerde’ vlees exporteren. Zij importen om hun vee te voeden weer grote hoeveelheden sojabonen uit ontwikkelingslanden.

Monoculturen
Het huidige systeem van landbouwsubsidies leidt vooral tot monoculturen, waarin nog maar één soort gewas wordt geteeld en dat zorgt weer voor verarming van de biodiversiteit. De geconcentreerde vleesproductie in Europa zorgt voor grote milieuproblemen en legt een grote druk op de ecologische en sociale voetafdruk in Europa en in ontwikkelingslanden.

Eickhout: “Het is van belang dat het Europarlement de komende tijd zichtbare veranderingen durft te ondergaan in het wetgevingsproces dat nu volgt op dit rapport. Duurzame landbouwproductie moet een integraal onderdeel zijn in een systeem dat zich aanpast aan de tegenwoordige tijd.”

Het nu aangenomen rapport van het Europees Parlement is slechts een eerste schot voor de boeg. Echte besluitvorming over hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zal pas in 2011 plaatsvinden.

Meer nieuws over GroenLinks in Europa is te lezen op onze website: europa.groenlinks.nl.

GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout vindt dat er goede stappen zijn gezet. “Met deze regelgeving voorkomen we de situatie die we tijdens de bankencrisis hadden waarin bestuurders met veel geld naar huis gingen, waarna de banken dreigden om te vallen omdat ze teveel risico hadden genomen.”

Bonussen terugvorderen
Naast het opdelen van de uitbetaling van de bonussen, worden ook de bonussen verlaagd. De hoogte van de bonus moet in verhouding staan met het salaris van de bankier. Ook daar komen Europese richtlijnen voor. Bovendien zijn de uitgekeerde bonussen terug te vorderen als een bank achteraf in de problemen raakt.

“Wanneer een bank gered wordt door de staat, betaalt in feite de belastingbetaler voor de risico’s die een bank genomen heeft. Doordat nu bonussen terug te vorderen zijn, zal de pijn dus ook liggen bij de bankiers zelf. Dit is een belangrijk middel om bestuurders van banken verantwoordelijker om te laten gaan met het geld dat zij beheren,” aldus Eickhout.

In Europa is milieuwetgeving een 1-2-3-tje tussen Raad, Commissie en Parlement. De Raad is een vertegenwoordiging van de 27 lidstaten, terwijl in het Europarlement de (gekozen) volksvertegenwoordigers zitten in hun politieke fracties. De Europese Commissie komt met een wetsvoorstel, dat het Parlement en de Raad vervolgens om de beurt beoordelen en amenderen. Uiteindelijk moeten we er samen uit zien te komen.

Ik heb de afgelopen tijd moeten onderhandelen met de Raad en de Commissie over milieuregels voor industriële installaties. Dit heet ook wel een ´trialoog´: je zit met vertegenwoordigers van de drie betrokken instellingen om de tafel. Een spannend spel, waarin ik geprobeerd heb zoveel mogelijk voor het milieu en dus onze schone lucht te betekenen. Afgelopen woensdag was de laatste onderhandelingsronde van de trialoog, die leidde tot een overeenkomst tussen het Parlement en de Raad.

Schonere lucht
Maar laat ik eerst even uitleggen hoe belangrijk deze richtlijn is. De richtlijn legt regels op aan meer dan 44 duizend van de grootste industriële installaties, waaronder energiecentrales. In Europa is de industrie verantwoordelijk voor meer dan 80 procent van de zwaveldioxide-uitstoot en 25 procent van de fijnstofuitstoot. Deze emissies leiden tot luchtvervuiling en gezondheidsschade zoals een toename van het aantal astma- en bronchitispatiënten. Nog los van de menselijke ellende loopt de financiële schade voor de volksgezondheid op tot 160 miljard euro.

De richtlijn industriële emissies is een herziening van een eerdere richtlijn, die door veel landen niet goed werd toegepast. Nu zorgen drie Engelse energiecentrales voor meer luchtverontreiniging in Nederland dan de elf grote Nederlandse centrales samen! Topprioriteit voor mij was daarom dat in de toekomst álle landen de regels goed toepassen. Ik heb hard gevochten voor een eerlijk speelveld, niet alleen voor de industrie, maar ook voor de burgers, die uiteindelijk de prijs betalen voor slechte luchtkwaliteit.

Dit is aardig gelukt. Alleen als een bedrijf voldoet aan strikte criteria mag het uitgezonderd worden van de nieuwe regels. Helaas was ook de lobby van Engeland en Italië succesvol: energiecentrales krijgen een paar jaar langer de tijd voordat zij aan de regels moeten voldoen. Een compromis dat ik moest slikken, omdat de andere politieke fracties hiermee akkoord gingen.

Kappen met kappen
Bij de strijd tegen illegaal hout waren de Groenen wederom succesvol. Tussen de 20 en 40 procent van de wereldwijde houtproductie komt nu van illegaal gekapt tropisch bos. Maar liefst 80 procent van de houtkap in het Braziliaanse Amazonegebied is illegaal. Europa is hier in grote mate voor verantwoordelijk, aangezien wij één van de grootste importeurs van fout hout zijn. Met de nieuwe richtlijn wordt de handel in illegaal gekapt hout verboden. Nogal wiedes, zou je denken. Toch stuitte het verbieden van illegaal hout eerst op weerstand bij de Europese landbouwministers. Door de goede onderhandelingstactiek van mijn Groene collega Satu Hassi is de Raad gelukkig toch overstag gegaan. We kunnen straks handelaren die illegaal hout op de Europese markt brengen vervolgen. Je moet dan weten waar het hout precies vandaan komt en ook daar zorgt de richtlijn voor. 

De twee milieuwetten moeten nog officieel worden goedgekeurd door het voltallige Parlement en de Raad. De deals zullen in juli in stemming worden gebracht in het Europarlement en waarschijnlijk zal de Raad de twee dossiers in september goedkeuren.

P.S. Inmiddels heeft het Europarlement inderdaad beide wetten plenair (in Straatsburg) goedgekeurd.

Deze blog verscheen eerder op Zin in Europa.

In mijn ogen is Bonn belangrijk voor twee zaken. Landen moeten de schaduw van Kopenhagen achter zich laten en weer vertrouwen krijgen in het proces. En er moet een roadmap ontwikkeld worden, die aangeeft welke stappen nodig zijn om tot een wereldwijd en bindend klimaatakkoord te komen.

Duidelijkheid over klimaatakkoord
Om het vertrouwen te herstellen is het belangrijk dat rijke landen zich aan hun afspraken houden. In Kopenhagen beloofden rijke landen om klimaatacties in ontwikkelingslanden te financieren met 30 miljard dollar tot 2012. Europa zou 2,4 miljard euro bijdragen, maar twee weken geleden bleek dat wij 220 miljoen euro tekort komen. Dit moet zo snel mogelijk rechtgetrokken worden.

Ten tweede moet er een visie komen op hoe we verder moeten. Wat willen we bereiken in Cancun? Er is dit jaar geen kans op een bindend klimaatakkoord volgens zowel de Europese Commissie als klimaatchef Yvo de Boer. Als realistisch doel voor Cancun wordt een operationeel ´bouwwerk´ genoemd, dat volgend jaar aangekleed kan worden met bijvoorbeeld emissiedoelen per land. Dan moet er in Bonn dus duidelijkheid komen over de toekomst van het Kyoto Protocol, het huidige klimaatakkoord dat in het jaar 2012 afloopt.

Klimaatfinanciering blijkt lening
Maar helaas stemt de berichtgeving over dag 1 in Bonn niet hoopvol. Gisteren verklaarde een EU-onderhandelaar dat een derde van de beloofde klimaatfinanciering niet wordt geschonken, maar geleend tegen ´gunstige´ voorwaarden. Oftewel: we zadelen ontwikkelingslanden op met schulden voor een probleem dat wij grotendeels veroorzaakt hebben. Als we een auto-ongeluk veroorzaken, dan zeggen we toch ook niet, sorry, maar hier heb je een lening om je auto te laten repareren?!?

Daarnaast is er onenigheid over de onderhandelingstekst. Zo vindt Zuid-Afrika dat de tekst een te grote last bij ontwikkelingslanden legt. Een heel hoofdstuk is gewijd aan emissiereducties voor deze landen in plaats van voor de rijke landen.

Wantrouwen overheerst klimaatonderhandelingen
Je zou zeggen dat we onze les wel geleerd hebben na de Kopenhagen flop. In een deze week gelekte brief toont VN-klimaatchef Yvo de Boer zijn ongenoegen over de zogenaamde ´Deense tekst´, deels verantwoordelijk voor de mislukking van Kopenhagen. Deze Deense onderhandelingstekst flirtte vooral met de rijke landen en werd al vóór de top aan een aantal (rijke) landen gepresenteerd. Toen ontwikkelingslanden hier (per ongeluk) achter kwamen voelden zij zich ernstig gepasseerd. Kopenhagen werd daardoor overheerst door wantrouwen.

Wantrouwen overheerst nog steeds de klimaatonderhandelingen. Om de fragiele relatie met ontwikkelingslanden te verbeteren, moet Europa zich aan haar klimaatbeloftes houden. Ontwikkelingslanden draaien nu nog teveel op voor een probleem waaraan ze geen schuld hebben. De vraag is wanneer de Europese onderhandelaars dit gaan inzien. Ik hoop in Bonn…

Deze blog verscheen eerder op onze Zin in Europa-site

De aanpak van de crisis vraagt om meer dan alleen het terugdringen van begrotingstekorten. Europa dient tevens te werken aan een nieuwe organisatie van het bankenstelsel, structurele hervormingen en toekomstgerichte investeringen. Om het vertrouwen in de euro te herstellen, moeten ook de Noord-Europese landen aan de bak.

De eurocrisis is een vervolg op de bankencrisis. Door de handel in onbegrijpelijke derivaten heeft de financiële sector een gigantische zeepbel geblazen die in 2008 klapte. Omdat de banken te groot waren geworden om ze om te laten vallen moesten de overheden in alle landen bijspringen: private schulden werden zo omgezet naar publieke schulden. Dat was teveel voor Griekenland, dat zijn boekhouding, belastinginning en overheidsuitgaven toch al niet op orde had. Het geld om zijn schulden af te lossen leent Griekenland nu van de andere eurolanden, tegen een forse rente en keiharde voorwaarden: Athene is begonnen aan een megabezuinigingsoperatie waarbij de bezuinigingsplannen in Nederland verbleken. De Griek in de straat betaalt een hoge prijs voor de belastingontduiking door zijn rijke landgenoten en vervalsing van statistieken door zijn regeerders.

De Europese leengaranties voor Griekenland en andere eurolanden zijn dan ook geen vriendendienst, maar moeten voorkomen dat een nieuwe bankencrisis ontstaat doordat landen hun leningen niet terugbetalen. Wederom worden de banken dus gered met overheidsgeld. Het is niet meer dan logisch dat banken gaan meebetalen aan de aflossing van de publieke schulden die mede door hen zijn ontstaan. Bijvoorbeeld via een bankenbelasting en een Europese heffing op financiële transacties. Daarnaast moet haast worden gemaakt met Europees toezicht op financiële markten en met een reorganisatie van het bankenstelsel: een scheiding tussen nutsbanken en zakenbanken. De laatste hoeven dan niet meer te rekenen op redding door de staat. Financiële markten worden pas ingetoomd als er een eind komt aan de situatie waarin overheden alle risico’s dragen, maar de winsten in privé-zakken belanden.

De crisis van de euro heeft de geboortefout van de eenheidsmunt pijnlijk zichtbaar gemaakt: een monetaire unie is niet stabiel zonder een economische unie. Wanneer het wisselkoersmechanisme wegvalt, moeten landen hun economisch beleid beter op elkaar afstemmen. Omdat dat niet is gebeurd, is een kloof ontstaan tussen de eurolanden. Exportlanden als Duitsland en Nederland verdienen meer aan het buitenland dan zij er besteden. Zij hebben een overschot op de lopende rekening van de betalingsbalans. Voor de Zuid-Europese landen geldt het omgekeerde. Zij kampen met een tekort op de lopende rekening. Mede daardoor zijn de private en/of publieke schulden opgelopen en is de afhankelijkheid van buitenlands kapitaal toegenomen. Dat wreekt zich nu de financiële markten in de greep zijn van paniek en speculatie. Er heerst twijfel of Zuid-Europa de achterstand in concurrentiekracht kan inlopen, te meer daar de forse bezuinigingen een rem zetten op de economische groei.

De Europese Commissie heeft voorgesteld om het economisch beleid van de eurolanden beter te gaan coördineren. Een taskforce onder leiding van Herman van Rompuy, de voorzitter van de Europese Raad, is vorige week vrijdag aan de slag gegaan met de uitwerking van deze plannen. Het valt te hopen dat de eurolanden onder druk van de crisis de stap durven zetten naar een gemeenschappelijk economisch bestuur. Dat biedt de mogelijkheid om de zuidelijke eurolanden aan te spreken op hun structurele tekortkomingen: van de lage arbeidsproductiviteit en lage arbeidsparticipatie tot het gebrek aan innovatie en stimulansen voor ondernemerschap. Alle landen van de eurozone worden er beter van als Zuid-Europa meer economische dynamiek ontwikkelt. De andere kant van de medaille is dat Europa ook landen als Nederland kan aanspreken, bijvoorbeeld op hun fiscale stuntwerk. Nu alle regeringen zwaar in het rood staan, moet er een einde komen aan de waarbij bedrijven gelokt worden met steeds lagere tarieven op bedrijfswinsten. Het is hoog tijd voor Europese belastingcoördinatie.

Ook het Nederlandse overschot op de lopende rekening kan in Europa vragen oproepen. Het overschot van de een is immers het tekort van de ander. Het slimste antwoord dat Nederland kan geven is het aanjagen van investeringen. Die verlagen het overschot op de lopende rekening en geven de Europese economie een impuls. Vooral groene investeringen zijn nodig, want daarmee pakt Nederland zijn grootste structurele zwakte aan: de achterstand in groene technologie. Maar liefst negen van onze EU-partners doen het beter. Met veertig procent van de mondiale export is Europa marktleider in cleantech. Dat is dé groeisector van de toekomst, die nu al groter is dan de hele farmaceutische industrie. Als de EU een speler wil blijven in de wereldeconomie, dient zij haar groene voorsprong te behouden. Nederland kan en moet daaraan gaan bijdragen. Het schort in ons land niet aan kennis, maar tot nu toe slagen bedrijven er niet in die te gelde te maken. Wispelturig overheidsbeleid, met name bij de bevordering van duurzame energie, is daar debet aan. Het is tijd voor een Deltawet Nieuwe Energie, die zekerheid biedt aan investeerders. Het is tijd voor een Groene Investeringsbank, waarmee de overheid gunstige kredieten biedt aan duurzame investeerders.

Alleen met een brede aanpak van begrotingsdiscipline, bankhervormingen, economisch bestuur en investeringen kan de Europese Unie de geloofwaardigheid van haar munt herstellen. De focus op het Stabiliteitspact in het Nederlandse debat doet de complexiteit van de problemen geen recht. Voor ons land liggen er ook wat opdrachten in het verschiet. Juist in een tijd van bezuinigingen is het zaak dat de overheid de voorwaarden schept voor toekomstgerichte investeringen. Daarmee bewijst Nederland zowel Europa als zichzelf een dienst.

Dit artikel verscheen eerder op de blog van Sargasso.

GroenLinks Europarlementariër Bas Eickhout: “Onze CO2 uitstoot met 20% verminderen tot 2020 is een eitje en door de crisis een derde goedkoper dan we twee jaar geleden dachten. Ambitieus klimaatbeleid is méér doen dan we eigenlijk al zouden doen en dus moeten we de CO2 uitstoot met minstens 30% verminderen.”

De druk op de Europese leiders om tijdens hun volgende vergadering in juni akkoord te gaan met een 30% reductiedoel wordt opgevoerd. In een gelekte communicatie schrijft de Europese Commissie dat de huidige CO2 prijs te laag is om innovatie te bevorderen en de temperatuurstijging tot 2 graden Celsius te beperken. Om de stap naar 30% te kunnen maken, moet  de hoeveelheid CO2 rechten omlaag. De Commissie stelt daarom voor om 1,4 miljard CO2 rechten, die eigenlijk geveild zouden worden, te annuleren. Dat betekent dus een vermindering van de tot nu toe geplande toegestane CO2-uitstoot.

Recessie leidt tot minder uitstoot
Een 30% reductiedoel zal niet leiden tot meer ‘carbon leakage’ volgens de Commissie. Carbon leakage treedt op als bedrijven zich (deels) buiten Europa vestigen om het Europese klimaatbeleid te ontvluchten. Door de huidige recessie houdt de industrie echter ook relatief veel rechten op uitstoot over. De crisis leidt namelijk tot minder productie en dus minder uitstoot. De truc om Europese CO2 afspraken te omzeilen door een gedeelte van je productie en daarmee uitstoot naar buiten Europa te verplaatsen is daarom niet nodig. Op dit moment wordt het risico op carbon leakage verminderd door CO2 rechten gratis weg te geven aan industrieën.

Eickhout: “Vorige maand riep Frankrijk dat producten van buiten Europa een CO2 belasting opgelegd moeten krijgen om zo carbon leakage tegen te gaan. De Commissie geeft terecht aan dat zulke grensmaatregelen alleen legaal zijn als we in Europa emissierechten gaan veilen in plaats van ze gratis weg te geven. Eigen industrieën gratis CO2 rechten geven en buitenlandse industrieën opschepen met een CO2 belasting is verkapte staatssteun. Wat ons betreft zal gratis CO2-uitstoot in de toekomst niet meer plaatsvinden.”

Zonder leiderschap geen duurzame groei
Terwijl sommige landen, zoals Duitsland en Engeland, voorkeur hebben voor een 30% reductiedoel, blijven andere Europese landen, zoals Italië en Polen, dwarsliggen. Steun van alle EU landen is nodig om het doel van 20% naar 30% te verhogen.

Eickhout: “De Europese leiders zouden zichzelf geen leiders mogen noemen, totdat ze écht gaan leiden en doen waar de burgers om vragen: vooruit lopen en inzetten op duurzame groei.”

Het verhogen van het CO2 reductiedoel helpt ook om het vertrouwen van ontwikkelingslanden terug te winnen, die tijdens de vorige klimaattop in Kopenhagen het gevoel hadden buitenspel gezet te zijn door de VS en Europa. De volgende klimaattop vindt eind dit jaar plaats in Cancun, Mexico, maar men verwacht pas een klimaatakkoord in Johannesburg volgend jaar.

Vandaag zou het nieuwe voorstel voor een klimaat- en energiewet gepresenteerd worden, ter goedkeuring voor de Senaat. Het voorstel komt van drie senatoren: Lindsey Graham (Republikein), John Kerry (Democraat) en Joseph Lieberman (Onafhankelijk). Maar helaas is de presentatie uitgesteld door intern gesteggel. Republikein Graham uitte in een brief aan de Democraten zijn zorgen over een mogelijk Senaatsdebat over immigratie, dat het - volgens hem - onmogelijk zou maken om nog over klimaat- en energievraagstukken na te denken. Na deze brief verklaarde Democraat Kerry dat Graham´s actie ertoe geleid heeft dat de aankondiging van de klimaatwet tijdelijk uitgesteld moest worden.

De mogelijke klimaatwet was al een afgezwakte versie van eerdere voorstellen, om sceptische Democraten en conservatieve Republikeinen over de streep te trekken. Waar voorheen het plan was om 97% van alle CO2 emissies in een emissiehandelssysteem onder te brengen, is dat nu verlaagd tot slechts 40 tot 50%. Op tafel ligt een sectorale aanpak, met aparte doelen voor transport, industrie en energie en zonder een nationaal CO2 plafond. Een plafond voor CO2 emissies wordt eerst aan de elektriciteitssector opgelegd (2012), later komen pas de industrieën aan de beurt (2016).

Hoe groot is de kans dat het voorstel van de drie senatoren door de Senaat komt? De kans was al klein en het gekibbel tussen de drie senatoren maakt het helemaal verrekt lastig. De steun van Republikein Graham is een absolute voorwaarde voor goedkeuring van de klimaatwet in de Senaat. Hij is de enige Republikein die formeel zijn steun heeft gegeven aan de aanpak van klimaatverandering. Maar hij staat onder grote druk van zijn partijgenoten.

De klimaatwet moet gesteund worden door Democraten en Republikeinen, maar beide partijen hebben moeite om de wet aan hun kiezers uit te leggen. De Democraten moeten hun kiezers ervan overtuigen dat de wet zal leiden tot meer groene banen en niet tot een hogere energierekening. De Republikeinen zitten nog in de nadampen van hun woede over de gang van zaken rondom de Zorgwet, waarbij ze door president Obama volledig opzij zijn geschoven. Ze willen president Obama niet aan nóg een overwinning helpen. En al helemaal niet in een verkiezingsjaar. In november vinden namelijk de zogenaamde midterm-verkiezingen voor het Congres plaats.

Het eindpunt is een bindend internationaal klimaatakkoord in het jaar 2012 en hiervoor is een duidelijk VS mandaat onontbeerlijk. Als er dit jaar geen klimaatwet komt, dan moet het volgend jaar gebeuren, want 2012 is alweer een verkiezingsjaar; een lastige periode om politiek gevoelige wetten erdoor te krijgen.

De enige manier om Amerika over de streep te trekken is om aan te tonen dat de aanpak van klimaatverandering juist heel veel opbrengt; aan energiezekerheid, een verbeterde concurrentiepositie in eco-innovaties en groene banen. Deze taak is weggelegd voor Europa, zelfverklaard leider in klimaatbeleid. Maar dan moeten we niet blijven vastklampen aan een oud, onambitieus doel, dat zelfs volgens VN klimaatchef Yvo de Boer niet meer is dan business-as-usual. Europa kan met een ambitieus klimaatbeleid laten zien dat cap-and-trade leeft en werkt. Enige haast is wel geboden: klimaatverandering laat namelijk niet op zich wachten.

Dit bericht verscheen ook eerder op onze blog Zin in Europa.

In Europa wordt steeds serieuzer gekeken naar hoe overgeschakeld kan worden naar een groene energievoorziening. Deze week verscheen een belangrijk rapport: Roadmap 2050 van de European Climate Foundation (ECF). Dit rapport toont aan dat we in Europa tot een energievoorziening zonder CO2-uitstoot kunnen komen. Daarnaast blijkt dat deze energie ook niet duurder hoeft te zijn dan bij de huidige wijze van energieproductie. Het kan daarnaast ook nog eens leiden tot 200.000 nieuwe banen. In plaats dat Nederland alle kansen grijpt om mee te doen aan deze groene Europese trend is zij intern aan het ruziën over percentages en subsidies.

Een duurzame elektriciteitssector komt er niet vanzelf, overheden moeten duidelijke keuzes durven maken. Een stabiel investeringsklimaat is daarbij harde voorwaarde. Volgens het verschenen rapport is het noodzakelijk dat investeerders de garantie hebben dat ze op de lange termijn hun boontjes kunnen blijven doppen. Zonder stabiel beleid komen de investeringen niet op gang en kunnen de kosten om tot een nieuwe groene energiemarkt te komen met meer dan 25% stijgen. Nederland dreigt door haar inconsistente beleid ver achterop te komen lopen.

Zo konden we in NRC lezen dat zonne-energie al over 5 jaar concurrerend zou kunnen zijn. Maar ook in die sector constateert men dat de subsidies te grillig zijn waardoor grotere investeerders vooralsnog afhaken. Het Energieonderzoek Centrum Nederland en het Innovatieplatform stellen beiden dat Nederland sterker moet inzetten op duurzame energie anders missen we de trein. De afgelopen jaren bestond het kader dat de Nederlandse overheid schetste voor de stimulering van duurzame energie uit het optakelen en weer afschaffen van subsidiesystemen.

Voor investeerders moet het energiebeleid gevoeld hebben als een duizelingwekkende achtbaanrit. Eerst kregen energiebedrijven te maken met de zogenaamde MEP-regeling, die zorgde voor vergoedingen voor duurzaam opgewekte energie. Energiebedrijven hapten massaal toe, maar zagen tot hun schrik dat de subsidieregeling al na drie jaar abrupt werd stopgezet. Reden? De enorme populariteit van het systeem; er kwamen te veel subsidieaanvragen binnen en daar was niet op gerekend bij de vaststelling van de begroting. Energiebedrijven zetten daarop hun duurzame energieprojecten weer in de ijskast. Onder minister Van der Hoeven werd er vervolgens in 2008 een heel nieuw subsidiesysteem voor duurzame energie opgetuigd: de SDE-regeling. Met plafonds dit keer, zodat het ministerie van economische zaken niet nogmaals overspoeld zou worden met subsidieaanvragen. Na ongeveer twee jaar begint dit systeem een beetje te lopen. Energiebedrijven krijgen eindelijk weer een beetje vertrouwen in het nieuwe systeem. Tot zij opnieuw worden verrast. Minister Van der Hoeven bouwde weer een nieuwe looping in de duurzaamheidsachtbaan: zij nam afstand van haar eigen duurzaamheidsbeleid. “Subsidies maken bedrijven lui”, was haar stelling. En daar sta je dan als energiebedrijf. Je wilt heus wel investeren in duurzaam, maar met een overheid die constant beleid verandert, is het beter je te houden aan de klassieke kolen.

Het is dus niet zo vreemd dat Nederland laag scoort als het gaat om de omzet van schone technologieën. Een schande volgens de Sociaal- Economische Raad (SER), want Nederland beschikt over vele bedrijven die wereldleider kunnen worden in de markt van eco-innovaties en groene technologie.

Kernboodschap van Roadmap 2050 is dat op grote schaal geïnvesteerd zal moeten worden in duurzame energiebronnen en het verbinden van de elektriciteitsnetwerken in Europa. Dit staat haaks op het gevoerde beleid van de afgelopen Nederlandse kabinetten.
Nederland heeft behoefte aan een langetermijnvisie, daadkracht, zekerheid. We moeten niet bij elk politiek windje van koers wisselen, maar met stabiel beleid de groene agenda van de toekomst stimuleren. Energiebedrijven zouden daarom verplicht een oplopend aandeel duurzame energie moeten produceren. Energiebedrijven kunnen afhankelijk van kosten en expertise kiezen of zij de verplichting invullen met wind op zee, bio-energie, zonnepanelen op daken of windmolenparken op het land. Met andere woorden: onze doelstelling voor duurzame energie wordt behaald met de laagst mogelijke kosten voor de consument. En om tot eerste stappen te komen zal de overheid met subsidies de nodige innovatie moeten stimuleren.

Energiebeleid behoort geen kermis te zijn. Investeerders willen niet door elkaar geschud en verrast worden. Zij willen een overheid die met de blik op de toekomst een richting kiest en deze koersvast aanhoudt. De afgelopen tien jaar was de overheid echter geen betrouwbare partner. Misschien is het tijd dat de wind uit een andere hoek gaat waaien.

Geen bindend akkoord in Mexico
VN-klimaatchef Yvo de Boer gaf al aan dat er dit jaar bij de grote klimaattop in Mexico geen bindend klimaatakkoord komt. Groot probleem is dat de VS geen vervolg willen op het huidige klimaatverdrag, het Kyoto-protocol. Het Kyoto-protocol eindigt in 2012 en is nooit geratificeerd door de VS. De ontwikkelingslanden willen juist wél een vervolg op het Kyoto-protocol.

Europa moet eens ophouden om zo aan de VS te blijven plakken. We moeten ons veel meer gaan richten op de landen die wél willen in plaats van eeuwig te wachten totdat de VS een stap zet. Daarnaast moeten we zelf het commitment tonen om het vertrouwen terug te winnen van de ontwikkelingslanden.

Dat vertrouwen kunnen we terugwinnen door ervoor te zorgen dat de beloofde financiering voor ontwikkelingslanden er ook daadwerkelijk komt. Deze financiering was al toegezegd voordat de top in Kopenhagen begon, maar Europa blijft wachten en heeft de toegezegde steun nog niet omgezet in klinkende munt.

De Verenigde Staten zijn geen ontwikkelingsland
De Verenigde Staten waren de grote boosdoener in Bonn. De VS hebben aangegeven hetzelfde behandeld te willen worden als ontwikkelingslanden. Dat is natuurlijk absurd. Ze hebben de grootste historische verantwoordelijkheid als uitstoter van CO2. Daarnaast moeten de sterkste schouders de zwaarste lasten te dragen. Hoe kunnen we aan Brazilië verkopen dat het aan dezelfde eisen moet voldoen als de VS?

Een onlangs gelekt en vertrouwelijk document toont de communicatiestrategie van de Obama-administratie voor de klimaatonderhandelingen. Hierin staat dat de VS de verwachtingen van een bindend klimaatakkoord willen temperen en de voordelen van een dergelijk akkoord willen afzwakken. Niet een bindend klimaatakkoord, maar de perceptie dat de VS actief betrokken zijn bij de VN-klimaatonderhandelingen zou het doel zijn.

Het effect van die communicatiestrategie zien we nu al. In verschillende nieuwsberichten staat al dat ‘experts’ zeggen dat we toe moeten naar een minder ambitieus doel of naar een niet-bindend akkoord. Landen zouden al ‘heel veel’ doen zonder een bindend akkoord. Maar op deze manier houden we de deur wagenwijd open voor dubbeltellingen en is er geen enkel mechanisme om landen aan te spreken wanneer zij zich niet aan hun doelstellingen houden. Europa moet laten zien dat haar pijlen nog steeds zijn gericht op een bindend klimaatakkoord voor alle landen.

Deze blog verscheen al eerder op Zin in Europa, de weblog van GroenLinks in het Europees Parlement.